Czym smarować atopowe zapalenie skóry u dorosłych?
U dorosłych z atopowym zapaleniem skóry najważniejsze jest codzienne, konsekwentne smarowanie skóry emolientami, najlepiej prostymi i bezzapachowymi, oraz ich łączenie z leczeniem przeciwzapalnym w czasie zaostrzeń. Takie podejście naprawia barierę naskórkową, zmniejsza świąd i liczbę nawrotów, a preparaty należy nakładać często, także w okresie bez widocznych zmian [1][2][3][4][5][6].
Czym smarować atopowe zapalenie skóry u dorosłych?
Podstawą pielęgnacji AZS są emolienty, stosowane stale i regularnie na całą skórę, również w remisji, ponieważ AZS to choroba przewlekła z uszkodzoną barierą i skłonnością do nawrotów [1][5]. W aktualnych wytycznych preferuje się proste, tzw. bland moisturizers, czyli preparaty o możliwie krótkim składzie, bez substancji zapachowych i zbędnych dodatków o potencjale uczulającym [6]. Emolienty zaleca się w całym spektrum ciężkości choroby, nie tylko podczas zaostrzeń [3][5].
Dlaczego emolienty są podstawą terapii AZS?
W AZS dochodzi do osłabienia bariery naskórkowej, wzrostu przeznaskórkowej utraty wody, suchości i nadreaktywności zapalnej, co podtrzymuje świąd i skłonność do zaostrzeń [1][5]. Emolienty tworzą warstwę okluzyjną, ograniczają utratę wody, wspierają odbudowę warstwy rogowej i zmniejszają podatność skóry na czynniki drażniące, co przekłada się na rzadsze rzuty choroby [2][3][4]. Z tego powodu zasada naprawy bariery jest równorzędna z tłumieniem zapalenia i wymaga systematycznego, częstego stosowania preparatów nawilżających [1][3].
Jak często i w jakiej ilości stosować emolienty?
Wytyczne zalecają częste i liberalne stosowanie emolientów, minimum co najmniej 2 razy dziennie, a w razie potrzeby częściej, aby utrzymać nawilżenie i stabilność bariery [2][3][7][8][6].
W praktyce europejskiej dla dorosłych podaje się ilość co najmniej ≥30 g/dobę, co odpowiada około 1 kg/miesiąc [4][9]. W starszych i uzupełniających zaleceniach dla dorosłych spotyka się orientacyjnie 200–300 g/tydzień, a przy większej suchości i rozległości zmian nawet do 500–600 g/tydzień [2][4][7][10]. Im większa suchość i rozległość, tym zwykle większe zapotrzebowanie na preparat i większa korzyść z konsekwentnej aplikacji [4][7][10].
Jak prawidłowo aplikować preparaty po kąpieli?
Po myciu należy używać delikatnych środków oczyszczających, a następnie zastosować technikę soak and seal. Oznacza to delikatne osuszenie skóry oraz nałożenie emolientu w ciągu kilku minut, najlepiej na jeszcze wilgotną skórę, aby zatrzymać wodę w naskórku [3][7][8]. Taka aplikacja zwiększa skuteczność nawilżenia i wspiera funkcję bariery [3][7][8].
Co wybrać: skład i rodzaje preparatów?
Najczęściej wybiera się preparaty bezzapachowe o prostym składzie. Skuteczne są formuły zawierające lipidy, ceramidy oraz humektanty, między innymi glicerol. W opracowaniach zwraca się uwagę, że glicerol bywa lepiej tolerowany niż mocznik i chlorek sodu. U części dorosłych pomocny bywa mocznik 5–10%, jednak tolerancja jest indywidualna i na skórze uszkodzonej niekiedy pojawia się pieczenie, co wymaga dostosowania stężenia do odczuć pacjenta [2][8]. Ostateczny dobór preparatu powinien uwzględniać tolerancję skóry i preferencje użytkownika [1][6].
Co smarować w aktywnym zaostrzeniu?
W aktywnym stanie zapalnym emolienty łączy się z miejscowymi lekami przeciwzapalnymi, takimi jak glikokortykosteroidy lub inhibitory kalcyneuryny [5]. Emolienty nie zastępują leczenia przeciwzapalnego, ale zmniejszają zapotrzebowanie na intensywniejszą terapię i wspierają utrzymanie remisji po wygaszeniu ognisk [2][4][5].
Czego unikać w pielęgnacji AZS?
Należy unikać preparatów perfumowanych, potencjalnych alergenów kontaktowych oraz składników drażniących, zwłaszcza gdy skóra jest uszkodzona i skłonna do pieczenia. Najbezpieczniejsze są proste, bezzapachowe formulacje o jak najkrótszym składzie [1][6]. Dobór kosmetyku powinien uwzględniać indywidualną tolerancję skóry oraz realny komfort stosowania [1][6].
Czy emolienty działają profilaktycznie?
Tak. Regularne stosowanie emolientów zmniejsza liczbę zaostrzeń i wspiera profilaktykę wtórną, co potwierdzają badania i wytyczne dla dorosłych [2][4]. Z tego względu emolienty oraz regularne nawilżanie skóry zaleca się stosować stale, także w okresach bez aktywnych zmian [1][5].
Źródła informacji
- https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/59313,atopowe-zapalenie-skory
- https://www.wiadomoscidermatologiczne.pl/artykul/leczenie-atopowego-zapalenia-skory
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jvc2.70425
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12124103/
- https://www.aad.org/member/clinical-quality/guidelines/atopic-dermatitis
- https://www.aaaai.org/Aaaai/media/Media-Library-PDFs/Allergist%20Resources/Statements%20and%20Practice%20Parameters/JTF-Atopic-Dermatitis-Guideline-2023-07-31-2026.pdf
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1346-8138.12065
- https://www.doz.pl/czytelnia/a18462-Czym_charakteryzuje_sie_atopowe_zapalenie_skory_Objawy_leczenie_pielegnacja
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jdv.16892
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10856443/
PiekneDlonie.pl to miejsce stworzone przez pasjonatów piękna dłoni i stóp, gdzie doświadczenie spotyka się z nowoczesnością. Łączymy wiedzę ekspertek i inspiracje, oferując sprawdzone porady, recenzje oraz trendy w pielęgnacji i stylizacji. Dbamy o rzetelność, budujemy zaufaną społeczność i udowadniamy, że codzienna troska o siebie może być wyjątkowa.